PROJEKT BADAWCZY I EDUKACYJNY

Żelewo – interdyscyplinarne badania późnośredniowiecznej społeczności rolniczej

Stanowisko

Projekt realizowany jest na stanowiskach 1–3 w Żelewie, powiat gryfiński, woj. zachodniopomorskie. Głównym przedmiotem badań jest późnośredniowieczne cmentarzysko związane z osadą należącą do dóbr klasztoru Cystersów w Kołbaczu.

Badania i chronologia stanowiska

Badania wykopaliskowe rozpoczęły się w 2019 r. Obecny etap badań prowadzony jest w oparciu o współpracę pomiędzy Uniwersytetem Szczecińskim, Uniwersytetem Jagiellońskim oraz Politechniką Cal Poly Humboldt (USA). Do tej pory odkryto ponad 70 grobów szkieletowych, które stanowią podstawę do interdyscyplinarnych analiz. Stanowisko ma jednak znacznie dłuższą historię użytkowania. Oprócz cmentarzyska późnośredniowiecznego zarejestrowano tu pozostałości cmentarzyska ciałopalnego z początków pierwszego tysiąclecia naszej ery, a także materiał krzemienny wiązany z obecnością społeczności łowiecko-zbierackich epoki kamienia.

Pytania badawcze

Główne pytania badawcze projektu dotyczą warunków życia społeczności użytkującej późnośredniowieczne cmentarzysko oraz miejsca Żelewa w systemie osadniczym i gospodarczym dóbr klasztoru cystersów w Kołbaczu. Badania koncentrują się na rekonstrukcji zdrowia, sposobów życia i doświadczeń członków lokalnej społeczności rolniczej, a także na relacjach między tą społecznością, środowiskiem oraz funkcjonowaniem zaplecza gospodarczego klasztoru.

Projekt ma charakter interdyscyplinarny i łączy badania archeologiczne i bioarcheologiczne z analizami przyrodniczymi oraz badaniami źródeł historycznych. Szczególne znaczenie ma możliwość zestawienia danych dotyczących pojedynczych osób i całej społeczności z szerszym kontekstem przemian krajobrazu oraz rozwoju cysterskiego systemu gospodarczego w późnym średniowieczu.

Szkoła bioarcheologii

Badania w Żelewie od kilku sezonów są również miejscem praktycznego kształcenia studentów w zakresie archeologii i bioarcheologii. Uczestnicy uczą się metod eksploracji i dokumentacji, w tym także eksploracji i dokumentacji pochówków, osteologii człowieka oraz podstaw analiz bioarcheologicznych, biorąc udział zarówno w pracach terenowych, jak i laboratoryjnych.

Od sezonu 2027 szkoła bioarcheologii będzie prowadzona we współpracy Fundacji In Situ z Politechniką Cal Poly Humboldt (USA). Oprócz zajęć terenowych i laboratoryjnych program obejmie warsztaty z zakresu wytwórczości krzemieniarskiej, nawiązujące do licznych zabytków krzemiennych z epoki kamienia odkrytych na stanowisku, a także poznawanie i eksplorację lokalnych obiektów historycznych.

Celem szkoły będzie stworzenie przestrzeni międzynarodowej współpracy, praktycznej nauki metod badawczych oraz wymiany doświadczeń między studentami i badaczami z Polski i Stanów Zjednoczonych.

Fundacja In Situ

E-mail: InSitu@insituarcheo.com

© 2026 In Situ Foundation. Wszelkie prawa zastrzeżone.